Tehran Əlişanoğlu
3.05.2007
“Bizim əsr”, 28 avqust 1999
Avanqard – Ədəbiyyatın çağdaş reallığıdır;
avanqardsız ədəbiyyat yerində sayır, yaxud da
duruxmuş, özünə dalmışdır və bugün-sabah onu
verəsidir. Bizim EQO beləcə, əsrin sonuna qəfil
cavab kimi, duruxmuş ədəbiyyatın zamana
reaksiyası kimi gəldi.
İdeyanı Pərviz vermişdi. Hələ “Ədəbi azadlıq”1
səhifələrindən imic yaratmağa başlamış gənc bir
idealist. Amma o da məlumdur ki, ideya yolunda
həmişə realistlər can qoyur; üstümüzdə Allah
var, azadlıq gələli, harda ədəbiyyat azarı –
orda bazarı Elçin Hüseynbəyli ideyanın realizə
tapması, araya-ortaya gəlməsində hamıdan çox
canından oldu; amma eləcə də tez bir zamanda
devalvasiyasında; təbii, hansı ideya realizədən
axıra qədər sağ çıxıb ki...
Əlbəttə, ideya ilkin olaraq çox praqmatik
görünürdü. Pərvizin fikrincə, bir halda ki,
bizim bəxtimizə bazar dövrünün ədəbiyyatını
yaratmaq düşüb, ədəbiyyata, ədəbi əsərə əmtəə
kimi də baxmağı bacarmalı, onun ədəbiyyatdan
bixəbər qaba müştərilərin diktəsi ilə
ucuzlaşmasına heç vəchlə razı olmamalıyıq; bu
məmləkətdə az-çox Sözünün dəyərini bilən
kimsələr qalıbsa, bir araya gəlməli, bu müşkülü
necə çözmək barədə tədbir tökməlidirlər. EQO
belə yarandı; bu tərəfi ilə xeyli irəlilədi;
işlədi də, amma elə bu səmtdən də boğuldu...
Bizim diyarda əlinə qələm alalı özünə “eqo”
deyən nə çox; hətta sonralar ideyanın
deformasiyasına istehza niyyətilə, yaxud da
ciddən imzasını super-eqo deyə bəzəyənlər də
oldu; “məni də birinci yaz” həvəsində EQO-ya
növbədə duranları isə sayırdın, qurtarmırdı.
Kimsənin kim oldiuğunu, bir qədər keçir, zaman
müəyyən edir, hər halda bu məqamda ürək eləyib,
birinci olanlar vardı. Bir az o yandan, bir az
bu yandan. Bütöv bir siyahı düzəlmişdi: Rafiq
Tağı, Murad Köhnəqala, Salam Sarvan, Orxan
Fikrətoğlu, Həmid Herisçi, Qulu Ağsəs, Fəxri
Uğurlu, Qurban, Hacı Zamin və əlbəttə: Pərviz,
Elçin Hüseynbəyli. Manifest tipli tutarlı bir
nizamnamə də tərtibləndi: “EQO Yaradıcılıq
Ordeni məzmun, forma, təfəkkür, janr və s.
baxımından azad sənətkarları birləşdirən
təşkilatdır...” Həqiqətən də, yaşca deyil, bu
baxımdan EQO-da azad dövrdə məzənnəyə minmiş
imzaları görürük. Sonra çək-çevirlə daha dörd
azadlar bura cəm oldu: Böyükkişi Heydərli, Neqə,
Nəriman Əbdülrəhmnalı, Mahir Mehdi. Daha sonra
əksinə, bircə-bircə, qopma prosesi başlandı...
EQO-nun mühitdə avanqard jesti nədən ibarət idi:
- ədəbiyyatsızlığa etiraz! Bəs təklifi? Təbii
ki, Ədəbiyyat...
-----------------
1- 1990-cı illərin ortalarında “Azadlıq”
qəzetində Pərvizin təşəbbüsü ilə belə bir
ədəbiyyat səhifəsi vardı
Açar sözlər:
Yazar:
PARVİZ | Tarix: Yanvar 29, 2008 1:13 |
ədəbi tənqid |
| Baxış sayı: 113